Tạo đỉnh và tạo đáy trong chứng khoán là quá trình giá chuyển từ xu hướng tăng sang giảm hoặc từ xu hướng giảm sang tăng. Tuy nhiên, Nhà đầu tư rất khó xác định chính xác đỉnh hoặc đáy ngay tại thời điểm chúng xuất hiện. Thay vì cố gắng “bắt đúng đáy” hay “bán đúng đỉnh”, có thể quan sát đồng thời cấu trúc giá, động lượng, khối lượng, hỗ trợ – kháng cự và tín hiệu xác nhận để đánh giá khả năng một cổ phiếu đang hình thành vùng đảo chiều.
Videos cách xác định tạo đỉnh/đáy trong chứng khoán
1. Tạo Đỉnh, tạo đáy cổ phiếu là gì?
Đỉnh là vùng giá mà sau một xu hướng hoặc nhịp tăng, lực mua suy yếu và giá chuyển sang điều chỉnh hoặc hình thành xu hướng giảm.
Đáy là vùng giá mà sau một xu hướng hoặc nhịp giảm, áp lực bán suy yếu và giá bắt đầu hồi phục hoặc chuyển sang xu hướng tăng.
Đỉnh và đáy có tính tương đối theo từng khung thời gian. Một mức giá có thể là đáy ngắn hạn trên biểu đồ ngày nhưng chưa phải đáy của xu hướng trung hoặc dài hạn.
Điểm quan trọng là đỉnh và đáy thường dễ nhận biết sau khi đã hình thành hơn là ngay tại thời điểm đảo chiều. Vì vậy, Nhà đầu tư nên phân biệt giữa “dấu hiệu có khả năng tạo đáy/tạo đỉnh” và “cấu trúc đã được xác nhận”.

Không chỉ có nhà đầu tư cá nhân, những nhà đầu tư tổ chức, quỹ đầu tư… cũng thường đưa ra những nhận định dự báo về đỉnh và đáy cổ phiếu hay của thị trường chung. Nó nằm ở 1 trong 5 cách chơi chứng khoán phổ biến nhất hiện nay.
Trên thực tế, phần lớn những dự báo, nhận định đưa ra này thường có độ chính xác không cao (hoặc về giá trị, hoặc về thời điểm) và có ý nghĩa chủ yếu khiến cho tâm lý đầu tư của nhà đầu tư trở nên cân bằng hơn (không quá bi quan, không quá lạc quan).
Nhà đầu tư ngoài quan sát các tín hiệu tạo đỉnh trong chứng khoán, tạo đáy trong chứng khoán thì nên kết hợp với các phần mềm chứng khoán để đạt hiệu quả cao hơn. Phần mềm Amibroker có hỗ trợ đầy đủ các chỉ báo này và có điểm mua/bán từ đó giúp nhà đầu tư nhìn tổng quan hơn trước khi đưa ra quyết định. Tham khảo trực tiếp tại Phần mềm chơi chứng khoán.
2. Tín hiệu tạo đỉnh trong chứng khoán
5 dấu hiệu cổ phiếu có thể đang tạo đỉnh:
Dấu hiệu 1. Động lượng tăng bắt đầu suy yếu
Giá tiếp tục tạo đỉnh cao hơn nhưng RSI, MACD hoặc các chỉ báo động lượng không tạo đỉnh cao tương ứng có thể cho thấy động lượng tăng đang suy yếu.
Đây là dấu hiệu cảnh báo, không phải bằng chứng chắc chắn rằng giá đã tạo đỉnh.
Dấu hiệu 2. Khối lượng lớn nhưng giá không còn tăng tương ứng
Nếu khối lượng giao dịch tăng mạnh nhưng giá không thể tiếp tục mở rộng theo xu hướng tăng, Nhà đầu tư nên chú ý khả năng lực cung đang hấp thụ lực mua.
Cần quan sát thêm cấu trúc giá sau đó thay vì kết luận phân phối chỉ từ một phiên giao dịch.
Dấu hiệu 3. Giá không vượt được đỉnh trước
Sau một nhịp điều chỉnh, giá hồi phục nhưng không thể tạo đỉnh cao hơn có thể cho thấy cấu trúc tăng đang suy yếu.
Nếu sau đó giá phá đáy gần nhất, bằng chứng về sự thay đổi cấu trúc xu hướng sẽ rõ hơn.
Dấu hiệu 4. Xuất hiện mô hình đảo chiều tại vùng giá cao
Các cấu trúc như hai đỉnh, ba đỉnh hoặc vai đầu vai có thể xuất hiện khi xu hướng tăng suy yếu. Tuy nhiên, cần chờ mô hình hoàn thiện và quan sát vùng xác nhận thay vì chỉ dựa vào hình dạng ban đầu.
Dấu hiệu 5. Giá phá vỡ cấu trúc xu hướng tăng
Trong xu hướng tăng, giá thường hình thành đỉnh sau cao hơn và đáy sau cao hơn. Khi giá không còn duy trì cấu trúc này và phá xuống đáy quan trọng gần nhất, rủi ro xu hướng tăng kết thúc sẽ đáng chú ý hơn.
Các dấu hiệu tạo đỉnh trong chứng khoán cơ bản:
a. Động lượng tăng trưởng giảm dần
Một xu hướng tăng khi chỉ số tiếp tục bức phá qua khỏi đỉnh cũ để chinh phục đỉnh cao mới thì đòi hỏi các yếu tố động lượng cũng phải tăng tương ứng như mức tăng của giá. Nếu giá vượt qua đỉnh cũ nhưng các chỉ báo động lượng thấp hơn đỉnh cũ thì đó là dấu hiệu báo hiệu rủi ro đảo chiều của chỉ số.
Các chỉ báo động lượng thường được sử dụng đó là MACD, RSI…..

b. Khối lượng giao dịch tăng nhưng mức tăng chỉ số không tăng tương ứng
Tạo đỉnh trong chứng khoán được thể hiện trong xu hướng tăng mạnh với liên tiếp những chuỗi tăng thì ở một điểm nào đó đột nhiên xuất hiện khối lượng giao dịch tăng mạnh nhưng mức tăng của chỉ số thấp hoặc tiêu cực hơn nếu xuất hiện nhịp đảo chiều ngay trong phiên. Điều này cho thể hiện cổ phiếu đó có thể đang bị chốt lời mạnh và động lực tăng sau đó sẽ suy yếu dần.
c. Giá nỗ lực hồi phục sau nhịp điều chỉnh nhưng không chinh phục được đỉnh cao mới
Sau nhịp điều chỉnh của một kênh xu hướng tăng thì giá hồi phục trở lại như những lần điều chỉnh trước đó. Tuy nhiên đảo chiều khi tiệm cận vùng đỉnh cũ đây là dấu hiệu cho thấy sức mạnh của xu hướng đã yếu đi và các mẫu hình xuất hiện đó là mẫu hình 2 đỉnh hoặc 3 đỉnh.

d. Khoảng trống kiệt sức xuất hiện sau đà tăng mạnh trước đó
Tín hiệu tạo đỉnh trong chứng khoán sẽ thấy sau khoảng thời gian tăng trưởng nóng, nhà đầu tư nhận ra mức thanh khoản của thị trường trong vài ngày gần đây đang ở mức cao. Chỉ số xuất hiện bùng nổ với khối lượng giao dịch tăng mạnh ngay từ đầu phiên giai dịch để hình thành khoảng trống giá sơ với phiên trước đó.
Thực tế dấu hiệu này xuất hiện khi giá đang vận động trong vùng tích lũy và đây là tín hiệu khả quan, giá có thể bắt đầu cho nhịp tăng mới. Trường giá thể hiện đà tăng mạnh trước đó thì đây là tín hiệu phân phối trong thời điểm nhà đầu tư cảm thấy hưng phấn nhất.
Nhà đầu tư khi mở tài khoản chứng khoán tại VPS hoặc chuyển ID môi giới nhập mã giới thiệu 6327 – Nguyễn Đức Đông hoặc mã giới thiệu K255 – Nguyễn Thị Phương hoặc mở tại TCBS. Nhà đầu tư sử dụng hoàn toàn miễn phí, phần mềm cổ phiếu, chứng quyền, phái sinh Dstock. Phần mềm Dstock có cả trên IOS hoặc ANDROID.

3. Tín hiệu tạo đáy trong chứng khoán
Cổ phiếu giảm mạnh có phải đang tạo đáy?
Không. Giá giảm mạnh hoặc cổ phiếu đã mất một tỷ lệ lớn so với đỉnh không phải bằng chứng cho thấy đáy đã hình thành.
Trong một xu hướng giảm, giá vẫn có thể liên tục tạo đỉnh sau thấp hơn đỉnh trước và đáy sau thấp hơn đáy trước. Việc giá trở nên “rẻ hơn” so với vài tuần hoặc vài tháng trước không tự động làm thay đổi cấu trúc xu hướng.
Thay vì cố đoán mức giá thấp nhất, Nhà đầu tư có thể quan sát quá trình áp lực bán suy yếu, giá ngừng tạo đáy thấp mới, xuất hiện phản ứng tại vùng hỗ trợ và sau đó hình thành các tín hiệu xác nhận mạnh hơn.
5 dấu hiệu cổ phiếu có thể đang tạo đáy
Dấu hiệu 1. Đà giảm và động lượng bắt đầu suy yếu
Trong xu hướng giảm, giá có thể tiếp tục tạo đáy thấp hơn nhưng các chỉ báo động lượng như RSI hoặc MACD không tạo đáy thấp tương ứng. Đây là một dạng không xác nhận giữa giá và động lượng.
Tín hiệu này cho thấy động lượng giảm có thể đang suy yếu, nhưng chưa đủ để khẳng định cổ phiếu đã tạo đáy.

Dấu hiệu 2. Áp lực bán lớn nhưng giá bắt đầu có phản ứng
Sau một nhịp giảm kéo dài, cổ phiếu có thể xuất hiện phiên biến động mạnh với khối lượng lớn nhưng lực bán không còn duy trì được mức giá thấp trong phiên. Điều này đáng chú ý hơn nếu xảy ra tại vùng hỗ trợ quan trọng.
Tuy nhiên, một phiên đảo chiều đơn lẻ vẫn có thể chỉ là nhịp hồi kỹ thuật. Nhà đầu tư cần theo dõi diễn biến các phiên tiếp theo.
Dấu hiệu 3. Giá ngừng tạo đáy thấp hơn
Một thay đổi quan trọng xuất hiện khi cấu trúc giảm bắt đầu bị phá vỡ: giá không còn liên tục tạo Lower Low và Lower High như trước.
Ví dụ, giá kiểm định vùng đáy cũ nhưng không phá xuống đáng kể, sau đó hình thành một đáy cao hơn. Đây là tín hiệu đáng chú ý cho thấy cán cân cung – cầu có thể đang thay đổi.
Dấu hiệu 4. Hình thành mô hình đảo chiều
Các cấu trúc như hai đáy, ba đáy hoặc vai đầu vai ngược có thể xuất hiện trong quá trình tạo đáy. Tuy nhiên, hình dạng giống mô hình chưa có nghĩa mô hình đã hoàn thành.
Nhà đầu tư nên quan sát thêm việc giá vượt vùng kháng cự hoặc neckline tương ứng để đánh giá mức độ xác nhận.
Dấu hiệu 5. Giá breakout khỏi vùng tích lũy
Sau quá trình tạo nền, việc giá vượt khỏi vùng kháng cự của nền tích lũy có thể cung cấp bằng chứng mạnh hơn rằng trạng thái thị trường đang thay đổi.
Nếu breakout đi kèm sự cải thiện của khối lượng và sau đó vùng kháng cự cũ được giữ khi retest, tín hiệu sẽ có thêm yếu tố xác nhận. Tuy nhiên, breakout vẫn có thể thất bại nên không nên xem đây là bảo đảm rằng một xu hướng tăng mới chắc chắn hình thành.
Các dấu hiệu tạo đáy trong chứng khoán cơ bản:
a. Động lượng giảm thu hẹp
Xu hướng giảm giá, chỉ số tiếp tục phá đáy thấp gần nhất nhưng các chỉ báo động lượng cao hơn mức thấp nhất gần nhất. Điều này thể hiện cho thaasy dù giá tiếp tục xu hướng giảm nhưng quán tính giảm bị thu hẹp lại đáng kể. Khi chỉ báo tạo đáy trong chứng khoán sau cao hơn đáy trước thì đó là tín hiệu thể hiện thị trường có thể sắp vào vùng đáy.

b. Nhịp đảo chiều xuất hiện ngay trong phiên với khối lượng giao dịch lớn
Khi nhịp giảm dài với lực bán ngày càng tăng mạnh và chưa có dấu hiệu nào cho thấy xu hướng giảm sẽ kết thúc xu hướng giảm. Bên cạnh đó, trong một phiên nếu đột nhiên giá xuất hiện nhịp đảo chiều ngay trong phiên đảo chiều mạnh với khối lượng giao dịch tham gia bắt đáy mạnh thì đây chính là dấu hiệu đầu tiên cho thấy chỉ số chuẩn bị bước vào vùng tạo đáy trong chứng khoán đảo chiều chiều khi có sự tham gia tích cực của dòng tiền.

c. Giá hình thành mẫu hình kiểm chứng đáy thành công
Tín hiệu phổ biến nhất khi giá đã quy đầu trở lại để kiểm chứng mức đáy cũ và đảo chiều hồi phục trở lại khi chạm đáy cũ. Khi này giá có thể kiểm chứng 2 lần hoặc 3 lần và đây được là mẫu hình 2 đáy và 3 đáy. Biểu hình của mẫu hình này đó là cho thấy đà giảm của chỉ số đã chững lại và bắt đầu phản ứng tích cực hơn khi chạm các ngường hỗ trợ.


d. Xuất hiện phiên bật tăng mạnh vượt khỏi khu vực tích lũy
Khi đã tạo đáy trong chứng khoán và hình thành mặt bằng giá tích lũy các chỉ số bật tăng mạnh ngay từ thời điểm đầu phiên giao dịch với dòng tiền mua gom quyết liệt.

Trong một số trường hợp khi giá bật tăng mạnh thì sẽ quay trở lại để kiểm chứng ngưỡng kháng cự này. Trường hợp kiểm chứng thành công thì đó xác nhận là một xu thế tăng mới và chỉ số đã tạo đáy trong chứng khoán thành công.
4. Xác định xu hướng thị trường và xác định vùng đỉnh đáy
Ngoài ra để xác định tạo đỉnh trong chứng khoán, tạo đáy trong chứng khoán nhà đầu tư cần xác định:
a. Xác định Xu hướng thị trường
Theo phân tích kỹ thuật của Charles H.Dow – lý thuyết Dow đã đưa ra lý thuyết hỗ trợ xác định xu hướng như sau:
- Xu thế cấp 1: Xu thế này được hình thành bởi các sóng đẩy, có thể kéo dài hàng năm
- Xu thế cấp 2: Xu thế này được hình thành bởi các sóng điều chỉnh và thường kéo dài từ 3 tuần đến 3 tháng và luôn ngược với xu thế cấp 1.
- Xu thế cấp 3: Đây là xu thế xuất hiện là các sóng nhỏ, thường kéo dài không quá 3 tuần dùng để điều chỉnh hoặc biến động giá ngược chiều với xu thế cấp 2.

Có thể thấy từ lý thuyết về xu thế, 1 xu thế tăng hình thành sẽ có đỉnh sau cao hơn đỉnh trước, đáy sau cao hơn đáy trước và ngược lại xu hướng giảm sẽ có đáy sau thấp hơn đáy trước, đỉnh sau thấp hơn đỉnh trước. Xu thế chính vẫn tiếp tục cho đến khi có tín hiệu đảo chiều xu hướng.
b. Xác định vùng đỉnh đáy
Để xác định được vùng đỉnh đáy trước hết cần hiểu các giai đoạn của xu thế cấp 1 – xu thế chính trong 1 xu hướng. Trong lý thuyết Dow có giải thích rõ:
- Xu thế cấp 1 là xu thế tăng và sẽ có 3 giai đoạn gồm: giai đoạn tích lũy, giai đoạn bùng nổ và giai đoạn quá độ
- Ngược lại, 3 xu hướng của thị trường sẽ gồm: giai đoạn phân phối, giai đoạn giảm mạnh và giai đoạn tuyệt vọng.
+ Trong xu hướng tăng chính (thị trường Bò)
- Giai đoạn tích lũy: Giai đoạn này thường nằm cuối xu thế giảm và là giai đoạn đầu tiên của thị trường tăng. Giai đoạn này khó phát hiện nhất bởi nhà đầu tư khó nhận biết được xu hướng giảm đã hết hay sẽ tiếp tục.
- Giai đoạn bùng nổ: Giai đoạn này kéo dài nhất và có biến động giá lớn nhất. Đồng thời đây cũng là giai đoạn mà hầu như các nhà giao dịch kỹ thuật và xu hướng bắt đầu nắm giữ các vị thế dài hạn và thu về lợi nhuận.
- Giai đoạn quá độ: Thị trường khi tăng quá mạnh, bên mua bắt đầu yếu thế và lúc này sẽ chuyển sang giai đoạn quá độ – giai đoạn cuối cùng trong xu hướng tăng đồng thời đây cũng là giai đoạn nhiều nhà đầu tư tích lỹ bắt đầu thu hẹp vị thế. Trong giai đoạn này sẽ có các dấu hiện thể hiện sức mau giảm, xu hướng đang dần trở nên yếu đi đó là dấu hiệu cho thấy xu thế đang nằm ở điểm bắt đầu cho một xu hướng giảm chính.

+ Xu hướng giảm (thị trường Gấu)
- Giai đoạn phân phối: Đây là giai đoạn đầu tiên trong thị trường gấu và được gọi là giai đoạn phân phối. Đây là giai đoạn nằm tiếp ngay sau giai đoạn quá độ của xu thế cấp 1 và là dòng tiền thông minh rút ra khỏi thị trường.
- Giai đoạn giảm mạnh: Đây là giai đoạn giá bắt đầu lao dốc.
- Giai đoạn tuyệt vọng: Đây là giao dịch cuối cùng của thị trường và cũng là giai đoạn khởi đầu cho 1 xu thế tăng chuẩn bị được hình thành. Đồng thời cũng là giai đoạn chứa đầy sự hoảng loạn rất dễ dẫn đến việc bán tháo.
Khi mọi thứ có vẻ đang tồi tệ nhất đang diễn ra thì chính thời điểm đó là giai đoạn tích lũy của một xu hướng tăng chuẩn bị bắt đầu.
Nhà đầu tư thường có xu hướng thích đoán đỉnh bắt đáy, vì ở đó biến động cổ phiếu thường khá mạnh và nếu dự đoán đúng nó có thể sẽ mang lại lợi nhuận rất lớn. Tuy nhiên cũng không khác gì dự báo xổ số ngày hôm sau, việc dự báo chính xác tạo đỉnh đáy cổ phiếu hay thị trường không hề đơn giản.
5. Bộ lọc Code Amibroker tạo đáy/tạo đỉnh trong chứng khoán?
Hiện nay chúng tôi đã phát triển ra bộ lọc tạo đáy/tạo đỉnh trong chứng khoán trên phần mềm phân tích cổ phiếu Dchart. Với khả năng phát hiện ra các dấu hiệu tạo đỉnh/tạo đáy của cổ phiếu, không những vậy công cụ này còn sử dụng được với chứng khoán phái sinh, coin, tiền ảo… Hiện nay đây là công cụ khá hữu ích về dự báo tạo đỉnh và tạo đáy.
Để sử dụng được công cụ này Nhà đầu tư khi mở tài khoản chứng khoán VPS nhập mã giới thiệu hoặc chuyển ID môi giới 6327- Nguyễn Đức Đông hoặc K255- Nguyễn Thị Phương sẽ dược chúng tôi hỗ trợ phần mềm Robot chứng khoán Dstock và phần mềm phân tích cổ phiếu Dchart. Đây là 2 sản phẩm giúp nhà đầu tư giảm thiểu rủi ro khi đầu tư và gia tăng lợi nhuận đầu tư.

Ngoài ra Nhà đầu tư có thể sử dụng bộ phần mềm chứng khoán trả phí (Cấp độ thấp hơn Dchart), cũng có các code về dòng tiền và tạo đỉnh/tạo đáy. Nhưng độ chính xác không được như phần mềm Dchart.
6. Kinh nghiệm xác định vùng đỉnh đáy của tôi
Theo kinh nghiệm của tôi, sai lầm phổ biến khi Nhà đầu tư cố xác định đỉnh đáy là tập trung vào câu hỏi “giá đã thấp nhất chưa?” hoặc “giá đã cao nhất chưa?”. Đây là những câu hỏi rất khó trả lời ngay tại thời điểm thị trường đang vận động.
Tôi thường quan sát theo thứ tự:
Xu hướng → cấu trúc đỉnh đáy → động lượng → khối lượng → vùng hỗ trợ/kháng cự → tín hiệu xác nhận.
Ví dụ, khi cổ phiếu đang giảm, một phân kỳ tăng của RSI hoặc một phiên hồi mạnh chưa khiến tôi mặc định cổ phiếu đã tạo đáy. Tôi quan tâm thêm việc giá có ngừng tạo đáy thấp hơn hay không, có hình thành đáy cao hơn và có vượt được vùng kháng cự quan trọng hay không.
Tương tự, khi cổ phiếu đang tăng mạnh, RSI quá mua hoặc xuất hiện một phiên giảm không đồng nghĩa cổ phiếu đã tạo đỉnh. Tôi ưu tiên quan sát xem cấu trúc Higher High – Higher Low có thực sự bị phá vỡ hay chưa.
Theo tôi, mục tiêu thực tế không phải là mua chính xác tại đáy và bán chính xác tại đỉnh, mà là nhận diện sớm sự thay đổi của cấu trúc thị trường và chỉ tăng mức độ tin cậy khi có thêm tín hiệu xác nhận.
Tác giả Nguyễn Đức Đông

7. Câu hỏi thường gặp về tạo đỉnh và tạo đáy cổ phiếu
Làm sao biết cổ phiếu đang tạo đáy?
Không có một tín hiệu đơn lẻ nào xác định chắc chắn đáy cổ phiếu. Nhà đầu tư có thể quan sát sự suy yếu của đà giảm, cấu trúc giá, khối lượng, phản ứng tại hỗ trợ, mô hình đảo chiều và các tín hiệu xác nhận sau đó.
RSI dưới 30 có phải cổ phiếu đã tạo đáy?
Không. RSI dưới 30 phản ánh trạng thái quá bán theo cách diễn giải truyền thống nhưng giá vẫn có thể tiếp tục giảm trong một xu hướng mạnh.
RSI trên 70 có phải cổ phiếu đã tạo đỉnh?
Không. Trong xu hướng tăng mạnh, RSI có thể duy trì trên 70 trong một khoảng thời gian mà giá vẫn tiếp tục tăng.
Mô hình hai đáy có xác nhận cổ phiếu đã tạo đáy không?
Không nên kết luận chỉ từ hình dạng giống chữ W. Nhà đầu tư cần quan sát cấu trúc hoàn thiện và vùng kháng cự xác nhận của mô hình.
Có thể dự đoán chính xác đỉnh và đáy cổ phiếu không?
Rất khó xác định chính xác đỉnh hoặc đáy theo thời gian thực. Cách tiếp cận thận trọng hơn là nhận diện vùng có khả năng đảo chiều và chờ thêm bằng chứng xác nhận.
Bài viết trên đây là những chia sẻ về tạo đỉnh trong chứng khoán, dấu hiệu tạo đỉnh trong chứng khoán và tạo đáy trong chứng khoán. Hy vọng với những thông tin trên hỗ trợ nhà đầu tư hiểu hơn về các tín hiệu tạo đỉnh trong chứng khoán, tín hiệu tạo đáy, việc xác định được các tín hiệu tạo đỉnh, đáy hỗ trợ cho giai dịch của các nhà đầu tư. Từ đó dễ dàng xác định được đỉnh đáy và xu hướng trực quan một cách nhanh chóng.
Nhà đầu tư tham khảo thêm một số dịch vụ chứng khoán hiện tại chúng tôi đang cung cấp như: Dữ liệu chứng khoán cho Amibroker, Robot chứng khoán, Youtube chứng khoán,… Hãy truy cập webstie: nududo hoặc hotline: 0372.095.129 để biết thêm chi tiết.

Pingback: PHÂN TÍCH KỸ THUẬT CHỨNG KHOÁN – BÀI 11 Ỷ THIÊN ĐỒ LONG KIẾM